Σημειώναμε χθες την αέναη αναζήτηση του «ιδανικού αριθμού δήμων» που κάνει το κεντρικό κράτος χωρίς να ρωτάει τους δημότες, που υφίστανται τις αφ’ υψηλού χαράξεις του αυτοδιοικητικού χάρτη.
Μέχρι το 1997, το κεντρικό κράτος ήθελε 5.783 Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (δήμους και κοινότητες) στη χώρα. Με το σχέδιο «Καποδίστριας» αυτοί περιορίστηκαν στους 1.034. Η κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή τους αύξησε σε 1.037. «Με μια ρουσφετολογικού χαρακτήρα τροπολογία του υπουργείου Εσωτερικών, που κατατέθηκε νύχτα στη Βουλή και την οποία ενσωμάτωσε στο νομοσχέδιο για τη χρήση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα, αποσπώνται οι κοινότητες Βραχάσι Λασιθίου, Ζωνιανά Ρεθύμνης και Τσαριτσάνη Λάρισας από τους καποδιστριακούς δήμους και αναγνωρίζονται ως αυτοτελείς» (Επιθεώρηση ΚΕΔΕ, Απρίλιος 2006).
Το 2010, με το σχέδιο «Καλλικράτης», οι ΟΤΑ περιορίστηκαν σε 325, αλλά η κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ τους έκανε 332. Τώρα ο Αλέξης Τσίπρας, έπειτα από εμβριθή –λέει– μελέτη του Ινστιτούτου του, κατέληξε στο νούμερο (συν, πλην) 432, χωρίς να αποκαλύψει τη μεθοδολογία.
Τελικώς, πόσους ΟΤΑ χρειάζεται η χώρα; Οσους θέλουν οι δημότες, αρκεί να τους πληρώνουν. Ο Στέφανος Μάνος υποστήριζε ότι «μια σπουδαία μεταρρύθμιση, που θα περιόριζε τη διαπλοκή και θα ενίσχυε την ανάπτυξη, θα ήταν η συστηματική διάχυση της εξουσίας. Από την κεντρική εξουσία στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Εχω ζητήσει την πλήρη διακοπή της χρηματοδότησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από το κράτος (με συνέπεια τη διακοπή της εξάρτησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από την κεντρική διοίκηση) και τη δυνατότητα των δήμων να αντλούν τους πόρους που χρειάζονται από τους δημότες με ανταποδοτικό τέλος» (X, 15.2.2025).
Η μεταφορά του ΕΝΦΙΑ στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, μια ξεχασμένη προεκλογική δέσμευση του Κυριάκου Μητσοτάκη (ΔΕΘ, 16.9.2018), θα ανάγκαζε τους δημότες να κάνουν τις ορθολογικότερες επιλογές. Οι μεγάλοι δήμοι έχουν οικονομίες κλίμακας, συνεπώς μικρότερη φορολογική επιβάρυνση των ακινήτων, αλλά είναι δυσλειτουργικοί. Οι μικροί και πιο λειτουργικοί έχουν υψηλότερο κόστος και άρα μεγαλύτερο ΕΝΦΙΑ. Οι δημότες θα κρίνουν ποιο είναι το συμφέρον τους. Μπορούν κάλλιστα να επιδιώξουν συνέργειες στην παροχή υπηρεσιών για να μειώνουν τα κόστη, να έχουν, π.χ., γειτονικοί δήμοι κοινή τεχνική υπηρεσία. Οι τοπικές κοινωνίες, διά του οβολού τους, θα βρουν το άριστο μέγεθος και αριθμό των ΟΤΑ.
Μόνον έτσι θα μπορέσουμε να ανακαλύψουμε ποιος, τέλος πάντων, είναι ο «μαγικός αριθμός των δήμων», για να ασχοληθούν και οι κυβερνήσεις με πιο σοβαρά πράγματα.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 21.8.2026
