Πριν από δεκαπέντε χρόνια οι συγγραφείς του «Υπό το Μηδέν. Τέσσερα σχόλια για την κρίση» (Τάκης Θεοδωρόπουλος, Πέτρος Μάρκαρης, Βασίλης Παπαβασιλείου και η αφεντιά μου) είχαμε καλέσει τον Στέφανο Μάνο να μιλήσει στην Κατερίνη για το βιβλίο. Είχε γίνει, όμως, ένα μπέρδεμα με κάποιο άλλο πόνημα για την κρίση που θα παρουσιάζαμε μαζί και ο Στέφανος Μάνος ανέβηκε προετοιμασμένος για διαφορετικό βιβλίο από αυτό που επρόκειτο να παρουσιάσει.
Ξεκίνησε, λοιπόν, την ομιλία του με κάποιες «τεχνικές παρατηρήσεις». Η πρώτη αφορούσε την καρέκλα που «ήταν πολύ χαμηλή». Η δεύτερη ήταν: «Μου είπαν να μη σας την πω, αλλά θα την πω, διότι αισθάνομαι ότι πρέπει να υπάρχει ειλικρίνεια ενός ομιλητή και του ακροατηρίου…». Εξιστόρησε με λίγα λόγια το μπέρδεμα, δήλωσε ότι δεν είχε διαβάσει το βιβλίο και πρόσθεσε ότι «δεν πειράζει, εγώ τα ίδια θα πω και για το μνημόνιο και για την κρίση…» (7.6.2011).
Αυτή η «ειλικρίνεια ενός ομιλητή και του ακροατηρίου» ήταν το στοιχείο που διαφοροποιούσε τον Στέφανο Μάνο από τους άλλους πολιτικούς και ταυτοχρόνως τον χαντάκωνε εκλογικώς. Δεν εννοούσε να κρύψει τίποτε από τους συνομιλητές του, είτε μιλούσε στην παρέα του είτε σε ανοιχτό ακροατήριο. «Εγώ τα ίδια θα πω…».
Δεν υπονοούσε ποτέ τίποτε, για να το ερμηνεύσουμε μετά οι δημοσιογράφοι, δεν φτιασίδωνε την αλήθεια με εκείνα τα περίτεχνα σχήματα που επιτρέπουν στους πολιτικούς να ισχυρίζονται μετά ότι «παρερμηνεύθηκαν οι δηλώσεις μου». Οσα είχε να πει τα έλεγε ευθαρσώς και το πλήρωνε. Οχι μόνον εκλογικώς, αλλά και με πολιτικούς αποκλεισμούς.
Ολοι θυμόμαστε ότι ο εκλιπών δημιούργησε δύο κόμματα (Φιλελεύθεροι και Δράση) που απέτυχαν να περάσουν το όριο του 3% και να μπουν στη Βουλή. Κανείς δεν ξεχνάει την αποπομπή του από τη Νέα Δημοκρατία του Κώστα Καραμανλή το 1998 επειδή μαζί με άλλους υπερψήφισε την αλλαγή των κανονισμών εργασίας στις ΔΕΚΟ. Λίγοι θυμούνται, όμως, μια άλλη αποπομπή από το τότε υπουργείο Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος, διότι «η παράταξις δεν σας αντέχει, κ. Μάνο», όπως του είχε πει ο τότε πρωθυπουργός Γεώργιος Ράλλης.
Το 1983 έκανε μια διάλεξη σε εκδήλωση του Κέντρου Πολιτικής Ερευνας και Επικοινωνίας (ΚΠΕΕ), στην οποία χώρισε τα πολιτικά συστήματα σε συντηρητικά, σοσιαλιστικά και φιλελεύθερα. «Από τη φύση της», είπε, «η συντηρητική επιλογή είναι νοητή όταν τα πράγματα πάνε καλά». Αλλά όταν δεν πάνε, υπάρχει η ανάγκη της αλλαγής, «μιας άλλης Αλλαγής», όπως ήταν ο τίτλος της ομιλίας του. «Αλλαγή και συντήρηση δεν συμβαδίζουν. Για την αλλαγή χρειάζονται ριζοσπαστικές λύσεις που προσφέρει και η σοσιαλιστική και η φιλελεύθερη επιλογή. Με τη διαφορά ότι η σοσιαλιστική αναθέτει σε ένα συνεχώς διευρυνόμενο κράτος την πραγματοποίηση των αλλαγών, ενώ η φιλελεύθερη, αντίθετα, βασίζεται όλο και περισσότερο στον άνθρωπο και περιορίζει το κράτος (…) Εύκολα παρασύρεται κανείς από την ιδέα ότι ένας δυνατός κρατικός τομέας μπορεί να διορθώσει πολλά από τα κακώς κείμενα, ιδίως μάλιστα αν η κυβέρνηση βρίσκεται στα κατάλληλα χέρια (…) Η αναζήτηση της χίμαιρας, της αδάπανης λύσης πρέπει να σταματήσει. Διότι αν δεν βρούμε τη λύση σύντομα, θα χάσουμε την ανεξαρτησία να καθορίζουμε μόνοι μας τα του οίκου μας, καθώς και την οικονομική μας πολιτική δεν θα την καθορίζουμε εμείς, αλλά οι ξένοι δανειστές μας» (10.11.1983).
Φυσικά η ομιλία του συνοδεύθηκε με προτάσεις για απελευθέρωση του τραπεζικού συστήματος, της κίνησης κεφαλαίων, κατάργηση του ελέγχου τιμών στην αγορά και του περιορισμού των εισαγωγών, πράγματα αδιανόητα το 1983. Γι’ αυτήν την ομιλία του φιλοδωρήθηκε από το πειθαρχικό της Ν.Δ. «ομοφώνως και επιεικώς με την ποινή της εγγράφου επιπλήξεως και τον αποκλεισμό του από τη συμμετοχή στα όργανα του κόμματος επί εξάμηνο» (Απ. 4/1983).
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 23.8.2026
