Είναι λογικό να παρουσιάζονται προβλήματα στην έναρξη των μη κρατικών και (τάχαμου) μη κερδοσκοπικών ΑΕΙ στην Ελλάδα. Εδώ, καινούργιο κινητό αγοράζει κάποιος και τρομάζει μέχρι να βρει τις κατάλληλες ρυθμίσεις για να το λειτουργήσει. Επομένως, θα έπρεπε να αναμένουμε διάφορα προβλήματα και, ευτυχώς, οι προσφυγές του καθηγητή Νομικής Πάνου Λαζαράτου τα αναδεικνύουν νωρίς, για να μη γίνει και στην ανώτατη παιδεία ό,τι έγινε με την απελευθέρωση των ερτζιανών.
Τα προβλήματα θα μπορούσαν να είχαν λυθεί πριν από την έναρξη των σπουδών, αλλά οι ιδεοληψίες για το άρθρο 16 απέτρεψαν οποιαδήποτε συζήτηση για τους όρους της απελευθέρωσης μιας αγοράς, που όλοι ήξεραν ότι θα γίνει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Οποιος τολμούσε να ρωτήσει π.χ. «αν κάποτε έρθουν μη κρατικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα, πώς θα πρέπει να λειτουργούν;» κρινόταν ένοχος για «εμπορευματοποίηση της παιδείας» ή, ακόμη χειρότερα, για «νεοφιλελευθερισμό».
Τελικώς, η απελευθέρωση της ανώτατης παιδείας ξεκίνησε με τον «άλλο τρόπο», αλλά οι ίδιες ιδεοληψίες συνεχίζουν να κρατούν δέσμια τα κρατικά πανεπιστήμια, με αποτέλεσμα –συν τω χρόνω– να τα χαντακώσουν.
Το άρθρο 16 προβλέπει ότι «η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση». Η «πλήρης αυτοδιοίκηση» είναι σαν την Τοπική. Μόνο στα χαρτιά. Οσο εφαρμόζεται το άρθρο 53, που απαγορεύει τις –έστω κατά μία ημέρα– πρόωρες εκλογές, άλλο τόσο εφαρμόζεται η «αυτοδιοίκηση» των κρατικών ΑΕΙ. Ετσι, ο/η υπουργός μπορεί να απαγορεύσει στο… «πλήρως αυτοδιοικούμενο» Πανεπιστήμιο Πατρών να ιδρύσει νέα νομική σχολή, αλλά η επιτροπή, που ο/η ίδιος διορίζει, επιτρέπει στα μη κρατικά να ιδρύσουν δύο καινούργιες.
Ο τραγέλαφος των νομικών σχολών είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Κάθε πτυχή των κρατικών ΑΕΙ ελέγχεται από το Μαρούσι και από τα ιδεολογικά κέφια κάθε υπουργού. Και αυτό, σε μια εποχή ισχυρών –πρωτίστως διεθνών αλλά πλέον και εγχώριων– ανταγωνιστικών πιέσεων είναι συνταγή απίσχνανσής τους. Τα μη ελεγχόμενα από το υπουργείο ΑΕΙ, για κάθε λεπτομέρεια της λειτουργίας τους, θα έχουν την ευελιξία να προσλάβουν καλύτερους καθηγητές, να προσελκύσουν καλύτερους φοιτητές, να δελεάσουν χορηγούς και να οδηγήσουν τα κρατικά σε μαρασμό.
Αναγκαία σημείωση: Ο κερδοσκοπικός χαρακτήρας των νέων Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ) φαίνεται από τα τμήματα υψηλής ζήτησης που (λογικώς) επέλεξαν να ιδρύσουν. Αλλιώς, μπαίνοντας στη χώρα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, θα έφτιαχναν και κάποια φιλοσοφική σχολή.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 28.8.2026
