Καλός και άγιος φαντάζει ο εξωδικαστικός συμβιβασμός της εταιρείας Meta Inc., που «τρέχει» τα κοινωνικά δίκτυα Facebook και Instagram, με τις 29 πολιτείες των ΗΠΑ, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αποτελεί ένα πολύ μικρό βήμα στον αγώνα της κοινωνικής λογοδοσίας που πρέπει να έχουν οι γίγαντες της πληροφορικής εποχής.
Τα σχεδόν 17 δισ. που θα πληρώσει για αποζημιώσεις η Meta μοιάζουν με πρόστιμο-μαμούθ σε μια χώρα που κάποτε εναγωνίως έψαχνε 0,3 δισ. για να μη χρεοκοπήσει, αλλά είναι ψίχουλα για μια εταιρεία που ο τζίρος της είναι όσο το μισό δημόσιο χρέος της Ελλάδας. Σημαντικότερα είναι τα μέτρα για την προστασία των ανήλικων χρηστών που υπόσχεται η εταιρεία.
Αυτά όμως έχουν προϋποθέσεις. Την πρώτη την έθεσε η ίδια η εταιρεία: «Αυτά τα μέτρα προστασίας θα είναι πραγματικά αποτελεσματικά μόνο εάν συνεργαστούμε με τους ομολόγους μας –το TikTok και το YouTube– για την εφαρμογή των ίδιων μέτρων» (26.8.2026).
Ορθόν, αλλά ούτε αυτό αρκεί. Υπάρχουν κι άλλα δίκτυα στο «γκρίζο web», σχετικώς άγνωστα σήμερα, που μπορεί να γιγαντωθούν λόγω της ελευθεριότητας που θα παρέχουν. Δεν αρκούν 29 πολιτειακοί εισαγγελείς για να προστατεύσουν την ψυχική υγεία των παιδιών όλου του κόσμου, ούτε καν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ, αν υποθέσουμε ότι έχει την πολιτική βούληση.
Το πρόβλημα είναι παγκόσμιο και μόνο με συνεργασίες πέραν εθνικών συνόρων μπορεί να λυθεί. Αυτό πρέπει να το σκεφτούν πρώτα οι φαντασιόπληκτοι των εθνών-φρουρίων. Η παγκοσμιοποίηση είναι πρωτίστως τεχνολογικό φαινόμενο και μετά γίνεται πολιτικό. Κι επειδή δεν έχουμε βρει τρόπο να «καταρρίπτουμε τους δορυφόρους», όπως έλεγε ο αείμνηστος Δημήτρης Μαρούδας, πρέπει να σκεφτούμε εκτός των πλαισίων του 19ου αιώνα.
Το δεύτερο πρόβλημα είναι η επίβλεψη των συμφωνηθέντων. Οι αλγόριθμοι των εταιρειών, που εθίζουν τα νέα παιδιά σε διάφορες τοξικότητες, παραμένουν για λόγους πνευματικής ιδιοκτησίας «μαύρο κουτί» για όλους τους μηχανισμούς επιβολής των νόμων.
Οι υποσχέσεις της Meta θα ήταν στον πραγματικό κόσμο σαν υπόσχεση του Ιράν ότι δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα, αλλά ουδείς ελεγκτής της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας θα μπορεί να πλησιάσει τις εγκαταστάσεις του. Ούτε καν ο Τραμπ (που πιστεύει ότι ο Πούτιν είναι φιλειρηνικός άνθρωπος και ο Κιμ Γιονγκ Ουν φίλος του) δεν θα τσιμπούσε.
Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις στο νέο τοπίο που η τεχνολογία διαμορφώνει, όχι μόνο στα social media, αλλά παντού. Το μόνο βέβαιο είναι ότι αυτές δεν μπορούν να βρεθούν στο υπάρχον πολιτικό, οικονομικό, νομικό, ακόμη και ιδεολογικό πλαίσιο.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 29.8.2026
