Η Νικόπολη που προσπερνάμε

Σε αυτόν τον τόπο παρήχθη περισσότερη Ιστορία απ’ όση μπορούμε να αφομοιώσουμε, ή να απομνημονεύσουμε, αν ακόμη πηγαίνουμε σχολείο. Εχουμε περισσότερα ιστορικά τοπόσημα απ’ όσα μπορούμε να διαχειριστούμε. Υπάρχει η Αθήνα, λίκνο του δυτικού πολιτισμού –ασχέτως αν την έχουμε κάνει όπως την έχουμε κάνει–, υπάρχουν οι Δελφοί, η Αρχαία Ολυμπία και δεκάδες άλλα μέρη που οι ξένοι θαυμάζουν μόνο από τα βιβλία.

Εχουμε όμως και ρωμαϊκά μνημεία στα οποία δεν δίνουμε ιδιαίτερη σημασία. Το σημαντικότερο είναι η Αρχαία Νικόπολη στον νομό Πρέβεζας. «Είναι η πόλη που η ίδρυσή της συνδέθηκε όχι με μια τυχαία νίκη και σίγουρα όχι με έναν οποιονδήποτε βασιλιά. Η Νικόπολη χτίστηκε μετά τη νίκη του πρώτου αυτοκράτορα της Ρώμης, του Οκταβιανού Αυγούστου, στη Ναυμαχία του Ακτίου, κατά του Μάρκου Αντωνίου και της Κλεοπάτρας, το 31 π.Χ.» («Καθημερινή», 18.4.2013).

Τώρα ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της πόλης έχει αποκαλυφθεί. Ο αρχαιολογικός χώρος της αποτελεί τον μεγαλύτερο σε έκταση αρχαίο οικισμό και είναι τόσο καλά διατηρημένος που πολλοί τον αποκαλούν «Πομπηία της Ελλάδας». Στο μουσείο της βρίσκεται η μαρμάρινη κεφαλή του αυτοκράτορα, που απεικονίζεται στα βιβλία όλης της υφηλίου. Το σημαντικότερο μνημείο της είναι ένας βωμός με δύο επάλληλες ανάγλυφες ζωφόρους, που τώρα έχει επανασυναρμολογηθεί και λέει την ιστορία του επικού αυτού ρωμαϊκού εμφυλίου. Αυτό αποτυπώνεται σε μια νέα έκδοση, «The Victory Monument of Augustus at Nicopolis: The Tropaeum of the Sea Battle of Actium» (Το Μνημείο του Αυγούστου στη Νικόπολη: Το τρόπαιο της Ναυμαχίας του Ακτίου), που επιμελήθηκε ο ανασκαφέας μνημείου, επίτιμος έφορος αρχαιοτήτων κ. Κωνσταντίνος Ζάχος, και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καπόν με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

Μόνο η μνήμη τής (αρχαίας σούπερ σταρ) Κλεοπάτρας, ο μέγας έρωτάς της για τον Μάρκο Αντώνιο και η τραγική αυτοχειρία τους μετά την ήττα του Ακτίου θα μπορούσε να κάνει την περιοχή πόλο έλξης χιλιάδων τουριστών. Ολοι έχουν ακούσει ή έχουν δει σε ταινίες, το φλογερό ειδύλλιο, που κατέληξε στον θάνατο των δύο εραστών. «Στη Νικόπολη ξεκίνησαν όλα», θα μπορούσε να πει κανείς.

Η Νικόπολη, όμως, είναι κάτι πολύ περισσότερο. Είναι το μεγαλύτερο μνημείο στον κόσμο που σηματοδοτεί μια μεγάλη καμπή στον δυτικό πολιτισμό. Επισφράγισε το τέλος της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας και την αρχή της αυτοκρατορικής απολυταρχίας, που σημάδεψε τη Δύση για πάρα πολλούς αιώνες. Για όλους αυτούς τους λόγους πρέπει να προσέξουμε και να αναδείξουμε τη Νικόπολη, ασχέτως αν δεν θέλουμε η ρωμαϊκή περίοδος να αποτελεί μέρος της δικής μας Iστορίας.