Σε κάθε μεταβολή η κοινωνία έμαθε να αντιδρά παβλοφικά: δεν βλέπει την ευκαιρία, αλλά μόνο το πρόβλημα.
Υπάρχει ένα ερώτημα που ξεπρόβαλλε πολλές φορές σε συζητήσεις (κυρίως) εντός της ανανεωτικής Αριστεράς κι έμεινε αναπάντητο: οι επιδοτήσεις των αγροτών είναι αριστερή πολιτική; Αν το ερώτημα απαντηθεί εντός του εθνικού κράτους η απάντηση είναι «μάλλον ναι». Οι επιδοτήσεις είναι ένας μηχανισμός αναδιανομής του εισοδήματος από τα πλουσιότερα προς τα φτωχότερα μέλη της κοινωνίας. Και το «μάλλον» μπαίνει διότι υπάρχουν κι άλλες παράμετροι στο ζήτημα, οι οποίοι ολίγον συζητούνται. Υπάρχει η καταστροφή του περιβάλλοντος από τις εντατικές καλλιέργειες άχρηστων προϊόντων (π.χ. βαμβάκι στη Θεσσαλία) ή το γεγονός ότι ένα μεγάλο κομμάτι των επιδοτήσεων πηγαίνουν στη βασίλισσα της Αγγλίας και άλλους τσιφλικάδες της Γηραιάς Ηπείρου.
Αν όμως απαντηθεί, λαμβάνοντας υπόψη το παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, η απάντηση είναι «όχι»: οι επιδοτήσεις πνίγουν τους φτωχούς αγρότες του Τρίτου Κόσμου που δεν μπορούν να ανταγωνιστούν επί ίσοις όροις τους πλούσιους αγρότες της Δύσης.
Υπάρχει μια παβλοφικού τύπου αντίδραση της Αριστεράς, που δυστυχώς έγινε κυρίαρχη στην ελληνική κοινωνία. Σε κάθε πρόβλημα υπάρχει μόνο μια απάντηση: «το κράτος». Η αύξηση των δημοσίων δαπανών θεωρείται η μαγική λύση, χωρίς να εξετάζεται προηγουμένως αν αυτές οι δαπάνες μεγιστοποιούν το αποτέλεσμα ή χάνονται στην διαδρομή ή ακόμη ακόμη αν υπάρχουν άλλες λύσεις στο πρόβλημα.
Χθες οι κτηνοτρόφοι της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας έκλεισαν τα Τέμπη, αιτούμενοι διάφορα από το κράτος. Η ικανοποίηση ενός αιτήματος σίγουρα θα βλάψει το περιβάλλον: «Νομιμοποίηση σταβλικών εγκαταστάσεων χωρίς οικονομική εξουθένωση των κτηνοτρόφων και χωρίς να χρησιμοποιηθεί σαν αφορμή για αποχαρακτηρισμό δασών και αλλαγή χρήσης γης.»
Τα υπόλοιπα μπορούν να συμπυκνωθούν σε μια παροιμία: «βρέξει, χιονίσει…»: «Επιδότηση των ζωοτροφών στο 50% της τιμής, όταν ξεπερνάει το 0,18 ευρώ/κιλό με κίνητρα για ανάπτυξη των κτηνοτροφικών καλλιεργειών. Κατώτερες εγγυημένες τιμές σε όλα τα ζωοκομικά προϊόντα (…) Κατάργηση της ποσόστωσης στο αγελαδινό γάλα και επιδότηση όλης της ποσότητας χωρίς πρόστιμα λόγω υπέρβασης των 630.000 τόνων (…) Προστασία της ντόπιας παραγωγής από αθρόες εισαγωγές (…)Ασφάλιση του ζωικού κεφαλαίου απ’ όλους τους φυσικούς κινδύνους και αποζημίωση των μικρομεσαίων κτηνοτρόφων από ζημιές εμπορικών κρίσεων και διατροφικών σκανδάλων».
Με άλλα λόγια, οι επιχειρηματίες-κτηνοτρόφοι ζητούν κρατική διασφάλιση έναντι κάθε εμπορικού ρίσκου, απαγόρευση εισαγωγών δαπάνη των κτηνοτρόφων τρίτων χωρών που θέλουν να πουλήσουν τα δικά τους προϊόντα, δηλαδή συντήρηση ενός τρόπου και μιας μεθόδου παραγωγής, άσχετα από το τι συμβαίνει στον κόσμο. Αντί να προσαρμοστούν στο νέο περιβάλλον ζητούν από το κράτος να προσαρμόσει το περιβάλλον στη δική τους μέθοδο παραγωγής. Ναι, οι τιμές των ζωοτροφών αυξάνονται, διότι υπάρχει μεγάλη ζήτηση για δημητριακά εξαιτίας των διογκούμενων αναγκών της Κίνας και της Ινδίας. Ταυτόχρονα, όμως, και για τον ίδιο λόγο, αυξάνουν οι τιμές όλων των τροφίμων. Και σ’ αυτήν τη μεταβολή μια κοινωνία που έμαθε να αντιδρά παβλοφικά, δεν βλέπει την ευκαιρία, αλλά μόνο το πρόβλημα.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 20.11.2007
