Οταν υψηλά ιστάμενος κυβερνητικός αξιωματούχος των ΗΠΑ ζήτησε από κάποιον δικαστή να απαγορεύσει τη δημοσίευση ενός ρεπορτάζ που «άγγιζε ευαίσθητα εθνικά θέματα», ο τελευταίος αποκρίθηκε σαρκαστικά: «η πρώτη τροπολογία του Συντάγματος προβλέπει ότι “Το Κογκρέσο δεν πρέπει να κάνει νόμο που να περιορίζει την ελευθερία του Τύπου”. Ποια, ακριβώς, από τις δεκατέσσερις αυτές λέξεις, δεν μπορείτε να κατανοήσετε;».
Ο δικαστής αναφερόταν σε ένα κείμενο που είχε συνταχθεί το 1791 και το οποίο ουδείς διανοήθηκε να το ελαστικοποιήσει, παρά το γεγονός ότι τα επιχειρήματα για απειλές κατά της εθνικής ασφάλειας έρχονταν και επανέρχονταν.
Το τελευταίο ελληνικό Σύνταγμα έχει ζωή 35 μόλις χρόνων. Εχει αναθεωρηθεί τρεις φορές (1986, 2000, 2008) και μάλλον σύντομα θα χρειαστεί να τροποποιηθεί για τέταρτη φορά. Βέβαια είναι διαφορετικό να συγγράφει τις συνταγματικές τροπολογίες ένας Τόμας Τζέφερσον και διαφορετικό οι Ελληνες νομομαθείς του κοινοβουλίου, αλλά αυτό που γίνεται με το ελληνικό Σύνταγμα (μιλάμε για τον υπέρτατο νόμο της χώρας) δεν έχει προηγούμενο. Κόβεται και ράβεται αναλόγως της συγκυρίας. Ούτε καν της πολιτικής συγκυρίας, αλλά της επικοινωνιακής. Ούρλιαζαν τα ΜΜΕ για βουλευτές που έγιναν «συνήγοροι εμπόρων ναρκωτικών», έγινε συνταγματική επιταγή το «ασυμβίβαστο». Ουρλιάζουν τα ΜΜΕ για τους παραλογισμούς που γέννησε το ασυμβίβαστο, καταργείται η συγκεκριμένη διάταξη. Μετά τον ευτελισμό των νόμων το πολιτικό σύστημα προχωρά στον ευτελισμό του καταστατικού χάρτη της χώρας.
Τώρα διάφοροι υπουργοί άρχισαν να επιχειρηματολογούν ότι το Σύνταγμα δεν εννοεί αυτά που λέει. Οτι, π.χ. το άρθρο 24, που ψήφισε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, είναι κάτι σαν λάστιχο. Μπορεί να ερμηνευτεί κατά το δοκούν κι αναλόγως της επιθυμίας καταπατητών, ή έστω τετελεσμένων παραβάσεων.
Βολικό σκεπτικό, αλλά πολύ παράνομο. Κυρίως: πολύ επικίνδυνο. Αν το Σύνταγμα είναι λάστιχο, τότε γιατί να μην είναι ελαστικός και ο κοινός νόμος; Γιατί οι φοιτητές να μην ερμηνεύσουν κατά το δοκούν τον τελευταίο νόμο για την ανώτατη εκπαίδευση και αντί της καθολικής ψηφοφορίας για την ανάδειξη πρυτανικών αρχών να μην παραμείνουν στο παλιό σύστημα των φοιτητοπατέρων; Αν είναι ελαστικό το Σύνταγμα γιατί να μην μπορούν να είναι οι απλοί νόμοι;
Η ελαστικοποίηση του Συντάγματος δεν πρόκειται να περάσει. Η χώρα έχει πολλές δημοκρατικές αντιστάσεις σε κάθε τέτοιο τυχοδιωκτισμό. Ηδη, η γνωστή για το φιλελεύθερο ήθος της, κ. Μαριέττα Γιαννάκου όρθωσε το πρώτο ανάχωμα: .«Δεν θα συμφωνήσω καθόλου με όσους υπουργούς υποστηρίζουν ότι θα καταρτίσουν νόμους για να αλλάξουν όσα δεν επετεύχθησαν μέσω της Συνταγματικής αναθεώρησης… Οι νόμοι δεν μπορεί να είναι εκτός Συντάγματος, και ας είμαστε ειλικρινείς δεν μπορούν να επιτύχουν τις αλλαγές που θα μας επέτρεπε η Συνταγματική αλλαγή».
Αλλά αυτή καθαυτή η συζήτηση περί ελαστικοποίησης του Συντάγματος προσβάλλει το δημοκρατικό πολίτευμα. Βάζει νάρκες στη νομιμότητα, που ούτως ή άλλως λείπει αλλά τη χρειάζεται αυτός ο τόπος.
Η ακροτελεύτια διάταξη του Συντάγματος (άρθρο 120) προβλέπει: «H τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Eλλήνων». Ποια από τις παραπάνω εννιά λέξεις δεν μπορούν να κατανοήσουν οι υπέρμαχοι της «ελαστικοποίησης»;
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 1.6.2008
