Με ένα χρέος δύο σπίτια

Δεν θα αργήσει η «στιγμή Μαρικάρμεν» και για την Ελλάδα. Εννοούμε τις διαδηλώσεις, φασαρίες, ταραχές με αφορμή την έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ στην Ισπανία. Κι αυτό διότι στη χώρα μας, πέρα από τη συναισθηματική φόρτιση που δημιουργεί η εικόνα ενός ηλικιωμένου πάνω σε φορείο να πετάγεται στον δρόμο, υπάρχει κι ένα παράλογο νομικό πλαίσιο, το οποίο τυλίγει δανειολήπτες και εγγυητές σε μια κόλλα χαρτί και τους φέρνει μπροστά σε αδιανόητες καταστάσεις.

Φτάσαμε κοντά στη «στιγμή Μαρικάρμεν» την περασμένη Δευτέρα, όταν δικαστική επιμελήτρια και αστυνομικοί πήγαν για την έξωση δύο ηλικιωμένων (ο ένας καρκινοπαθής) στην Κάτω Τούμπα Θεσσαλονίκης. Λίγες ημέρες νωρίτερα, τους είχαν πει, μόνο προφορικά, ότι το σπίτι τους πουλήθηκε και ότι έπρεπε να το εγκαταλείψουν σε τρεις ημέρες. Το χειρότερο όμως δεν είναι αυτό. Είναι πως οι ίδιοι δεν δανείστηκαν ποτέ. Μπήκαν εγγυητές σε στεγαστικό δάνειο του γιου τους, αλλά δεν διάβασαν ποτέ τα ψιλά γράμματα της σύμβασης.

Σύμφωνα με δηλώσεις του άλλου γιου των ηλικιωμένων, όλα ξεκίνησαν από ένα δάνειο το οποίο είχε πάρει ο αδελφός του το 2007 και μπήκε ως εγγυητής ο πατέρας του. «Ηρθε η κρίση και δεν μπορούσε να το αποπληρώσει, και έτσι ήρθε η τράπεζα και του το κατάσχεσε.

Η τράπεζα όμως ποτέ δεν ασχολήθηκε με εκείνο το σπίτι, ούτε να το πουλήσει. Η συμφωνία που έγινε με την τράπεζα – και υπάρχει δικαστική απόφαση – έλεγε ότι όσο είναι το χρέος του δανείου τόσο κοστολογούν και το σπίτι.

Επομένως δεν χρωστάμε τίποτα. Ομως αυτοί δεν κινήθηκαν για να πουλήσουν το σπίτι του αδελφού μου. Κινήθηκαν πρώτα για να κατασχέσουν το σπίτι του εγγυητή και ύστερα θα πάνε και στο άλλο. Θέλουν ουσιαστικά με ένα δάνειο να πάρουν δύο σπίτια» (2.11.2026).

Ο παραλογισμός να κατάσχονται δύο σπίτια για ένα χρέος εδράζεται στο άρθρο 857 του Αστικού Κώδικα, το οποίο λέει ότι «ο εγγυητής δεν έχει την ένσταση της δίζησης», δηλαδή δεν μπορεί να αρνηθεί να πληρώσει μέχρι ο δανειστής να στραφεί πρώτα κατά της περιουσίας του δανειολήπτη:  «1. Αν παραιτήθηκε απ’ αυτή, και ιδίως αν εγγυήθηκε ως αυτοφειλέτης». Αυτός ο όρος βρίσκεται στα ψιλά γράμματα και συνήθως οι υπάλληλοι των τραπεζών παρότρυναν τους εγγυητές λέγοντας «υπόγραψε εδώ, τυπικό είναι…». Το αντίστοιχο στην καθημερινή ζωή είναι το «άνοιξε, θεία, από τον ΔΕΔΔΗΕ είμαστε».

Το χειρότερο είναι η περίπτωση 4: «Ο εγγυητής δεν έχει την ένσταση της δίζησης (…) 4. Αν είναι φανερό ότι η αναγκαστική εκτέλεση εναντίον του πρωτοφειλέτη θα απέβαινε άκαρπη». Ποιος θα κρίνει το «φανερόν του πράγματος»; Φυσικά ο δανειοδότης, που μπορεί να κάνει ό,τι θέλει με φουκαράδες που έβαλαν μια υπογραφή διότι «τυπικό είναι…». Το άρθρο αυτό υπάρχει από το 1946!

Χιλιάδες άνθρωποι, σαν το ηλικιωμένο ζευγάρι της Θεσσαλονίκης, είναι τυλιγμένοι με υποχρεώσεις που δεν είχαν φανταστεί και η κυβέρνηση είχε τη φαεινή ιδέα να τους στερήσει και το δικαίωμα της δικαστικής προστασίας.

Προσπάθησε να περάσει το διαβόητο άρθρο 23 στο νομοσχέδιο για την «Ενίσχυση εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις», που θα έκανε τη σύμβαση ρύθμισης οφειλής εκτελεστό τίτλο, ώστε να μπορούν να ξεκινούν κατασχέσεις χωρίς να απαιτείται προηγουμένως η έκδοση διαταγής πληρωμής ή δικαστικής απόφασης.

Το παραμύθι δε της κυβέρνησης ήταν πως «η πρόβλεψη αφορά αποκλειστικά τη σύμβαση ρύθμισης οφειλής, δηλαδή μια συμφωνία στην οποία συναινούν ο πιστωτής και ο οφειλέτης». Δηλαδή θα πήγαινε κάποιος να ρυθμίσει το χρέος του και θα μπορούσε να αρνηθεί να υπογράψει; Ακόμη κι αν του έλεγαν «υπόγραψε εδώ μωρέ, τυπικό είναι…»;