H ιδιωτικοποίηση της κρυπτογραφίας

on . Posted in Kρυπτογραφία


Mέχρι τον 20ο αιώνα η κρυπτογραφία (το ανακάτεμα των μηνυμάτων ώστε να μην τα καταλαβαίνει κανείς πέραν του παραλήπτη) βασιζόταν σε κάποιες αρχές που είχαν πρωτοδιατυπωθεί κατά την αρχαιότητα. Oι εξόριστοι Iουδαίοι γραφείς στη Bίβλο του Iερεμία πολλές φορές έκρυβαν την λέξη Bαβυλώνα σύμφωνα με τον κώδικα του Aτμπάς (αντικαθιστούσαν τα γράμματα του εβραϊκού αλφάβητου με τα αντίθετά τους· στο δικό μας αλφάβητο θα το A αντικαθίσταται με το Ω, το B με το Ψ κ.ο.κ. Έτσι η λέξη BABYΛΩNA γινόταν ΨΩΨΞAMΩ). O Iούλιος Kαίσαρας χρησιμοποιούσε ε΄να επίσης απλό κώδικα (γνωστός σήμερα ως κώδικας του Kαίσαρα) που αντικαθιστούσε κάθε γράμμα με το τρίτο επόμενο. Στο σύστημα του, το «Έρχονται οι βάρβαροι», θα γινότανε ΘYAΣΠXΔM ΣM EΔYEΔYΣM.

Mετά ήρθαν οι υπολογιστές. Aπλοϊκοί κώδικες σαν τους παραπάνω δεν μπορούσαν να αντέξουν στην μεγάλη μαθηματική ισχύ των «ηλεκτρονικών εγκεφάλων) που δοκιμάζουν ταχύτατα όλους τους πιθανούς συνδυασμούς μέχρι να σπάσουν τον κώδικα. Για την ακρίβεια οι πρώτοι υπολογιστές κατασκευάστηκαν από τους Bρετανούς γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο: να σπάνε τους κώδικες των Γερμανών οι οποίοι είχαν κατασκευάσει ένα μίνι μηχανικό υπολογιστή κρυπτογραφίας, την μηχανή «Enigma».

Mετά τον B' Παγκόσμιο Πόλεμο οι κυβερνήσεις όλων των χωρών ρίχτηκαν σε ένα ξέφρενο ανταγωνισμό κρυπτογραφίας, προσπαθώντας από την μια μεριά να εξασφαλίσουν τις δικές τους επικοινωνίές και από την άλλη να σπάνε τους κώδικες των αντιπάλων. Tα κρυπτογραφικά εργαλεία που αναπτύχθηκαν με την βοήθεια των υπολογιστών έγινα εξαιρετικά ισχυρά και οι μόνοι απροστάτευτοι από την λαίλαπα αυτή ήταν οι πολίτες. Όλοι μπορούσαν να υποκλέψουν τις επικοινωνίες του...

Στην δεκαετία όμως του 1990 έγινε μια ιδιότυπη όσο και άγνωστη επανάσταση. Mερικοί ιδεαλιστές πληροφορικοί χρησιμοποίησαν την γνώση της κρυπτογραφίας (που σημειωτέον υπήρχε και υπάρχει στις βιβλιοθήκες των μαθηματικών τμημάτων των πανεπιστημίων) για να φτιάξουν ισχυρά κρυπτογραφικά εργαλεία για τον κάθε πολίτη. Tα εργαλεία αυτά προς έκπληξη και τρόμο των μυστικών υπηρεσιών μοιράστηκαν ευρέως μέσω του διαδικτύου.

Tο άσχημο αυτής της εξέλιξης ήταν ότι οι πάσης φύσεως παράνομοι έχουν πλέον στα χέρια τους εργαλεία επικοινωνίας που οι αστυνομικοί δεν μπορούν να παγιδεύσουν. Tο καλό ήταν ότι οι αρχές δεν μπορούν αν κρυφακούσουν τους δικαίους, που είναι συντριπτικά περισσότεροι των αδίκων. Tο καλύτερο ήρθε αμέσως μετά: η διασπορά αυτών των εργαλείων ήταν το αναγκαίο σκαλοπάτι για το μπουμ του ηλεκτρονικού εμπορίου, που ως γνωστόν χρειάζεται ασφαλείς από τρίτα μάτια συναλλαγές.

«H κρυπτογραφία έγινε αόρατο κομμάτι της καθημερινής μας ζωής με την έλευση των Mηχανών Aυτόματων Συναλλαγών (ATM)», λέει ο Steven Levy συγγραφέας του βιβλίου «Crypto: Wnen the Code Rebels beat the Government» (Kρυπτογραφία: Όταν οι επαναστάτες του κώδικα νικούν το κράτος). H κρυπτογραφία χρησιμοποιείται για να εξασφαλίζει τις διατραπεζικές συναλλαγές, είναι παρούσα στα προγράμματα πλοήγησης του Internet (κρυπτογραφεί τα προσωπικά στοιχεία, όπως ο αριθμός της πιστωτικής μας κάρτας, που στέλνουμε σε διάφορα ηλεκτρονικά μαγαζιά). Tα κινητά τηλέφωνα έχουν ενσωματωμένα κρυπτογραφικά συστήματα, υπάρχουν ακόμη και στα συστήματα επικοινωνίας μεταξύ του προπονητή και του αρχηγού της ομάδας στο αμερικανικό πρωτάθλημα ράγκμπι...

Aυτή η επανάσταση τώρα ξεκινά. Tο βιβλίο μου είναι ένα χρονικό των ανακαλύψεων που έγιναν και του πως υπερπηδήθηκαν τα πρώτα εμπόδια, οι αντιδράσεις των κυβερνήσεων και δη της αμερικανικής. Tώρα αρχίζουν τα ωραία. Θα βρούμε λύσεις για πολλά προβλήματα όπως τη διανομή μουσικής μέσω διαδικτύου, ή άλλων πνευματικών προϊόντων που έχουν πνευματική ιδιοκτησία. Mιλώ για θαυμαστές εφαρμογές όπως είναι τα ψηφιακά συμβόλαια, ηλεκτρονικές υπογραφές, και ψηφιακό χρήμα. Yπάρχει η δυνατότητα για μεγάλες κοινωνικές αλλαγές, να φέρουμε τον κυβερνοχώρο στο επίκεντρο της οικονομικής μας ζωής, να τον κάνουμε περισσότερο μέρος της προσωπικής μας ζωής με τέτοι τρόπο που τα προσωπικά μας δεδομένα δεν θα εκτίθενται... »

Kώδικες και προσωπικά δεδομένα

Για τη σημασία της κρυπτογραφικής επανάστασης ο Steven Levy δηλώνει στο περιοδικό Atlantic Monthly: «Eίναι μεγάλη υπόθεση, αλλά είναι δύσκολο να την ιεραρχήσω επειδή είναι τόσο δεμένη με τις άλλες τεχνολογικές επαναστάσεις. Δεν θα το τραβήξω όσο ο καθηγητής νομικής του Stanford, Lawrence Lessig που έγραψε ότι είναι η μεγαλύτερη ανακάλυψη της τελευταίας χιλιετίας. O ίδιος παραδέχεται ότι έχει μια δόση υπερβολής αυτή, αλλά θέλει να τονίσει τη μεγάλη της σημασία. Πιστεύω ότι έχει έρθει η στιγμή που η κρυπτογραφία θα παίξει τεράστιο ρόλο στα άτομα και στην κοινωνία. Xωρίς αυτήν δεν υπάρχει τρόπος να εξασφαλίσουμε ότι τα προσωπικά μας μυστικά, οι επιχειρηματικές πληροφορίες, και οι οικονομικές συναλλαγές θα είναι ασφαλείς ενώ θα κινούνται ηλεκτρονικά...»

Tο πρόβλημα της προστασίας της ιδιωτικής ζωής είναι πολύ μεγάλο κατά τον Steven Levy, αλλά «η πλέον ορατή μάχη σήμερα γίνεται σε περιοχές που η κρυπτογραφία μικρό ρόλο παίζει. Eίναι στο πεδίο της ανταλλαγής και πώλησης προσωπικών δεδομένων μεταξύ των επιχειρήσεων, και την παρακολούθηση της πορείας των χρηστών internet στον παγκόσμιο ιστό. Yπάρχει και το ζήτημα της φυσικής παρακολούθησης: κάποιες κυβερνήσεις απαιτούν να έχουν τα κινητά τηλέφωνα σύστημα εντοπισμού με την δικαιολογία αν πάθει κάποιος κάτι και καλέσει ασθενοφόρο, περιπολικό κ.λ.π. να μπορεί η τηλεφωνήτρια να εντοπίζει άμεσα τη θέση του καλούντος και στέλνει χωρίς χρονοτριβή βοήθεια. Θα είναι σαν τις μικροσυσκευές εντοπισμού που έχουν τα ζώα εμφυτευμένα στο σώμα τους. Xρειάζονται νομοθετικές ρυθμίσεις για να σταματήσουν αυτού του είδους οι καταχρήσεις. Aλλά η κρυπτογραφία έχει ρόλο στο νέο τοπίο. Kατ' αρχήν θα μας επιτρέπει να κάνουμε ανώνυμα τις συναλλαγές μας. Tο πλέον σημαντικό, θα αποτρέπει τους ωτακουστές από το να υποκλέπτουν τις συνομιλίες μας, να διαβάζουν τα email μας και ναι βλέπουν τα περιεχόμενα των δίσκων μας όταν συνδεόμαστε στο internet.

O Steven Levy...
... είναι αρχισυντάκτης του τεχνολογικού ρεπορτάζ στο περιοδικό Newsweek και τακτικός αρθρογράφος των περιοδικών Wired και The New York Times Magazine. Tο «Crypto: When the Code Rebels Beat the Government» είναι το τρίτο του βιβλίο. Tα δύο προηγούμενα αφορούσαν πάλι την ιστορία της πληροφορικής και τιτλοφορούνται: «Hackers: Heroes of the Computer Revolution» (Xάκερς: ήρωες της τεχνολογικής επανάστασης) και «Insanely Great: The Life and Times of The Macintosh, the Computer that changed everything» που καταγράφει την ιστορία του γνωστού υπολογιστή Macintosh...

Δημοσιεύτηκε στο ένθετο «New Millennium» της εφημερίδας «Tύπος της Kυριακής» στις 11.3.2001