Tο κόστος της παράδοσης

on . Posted in Πολιτισμός


Tο βράδυ της Aνάστασης δεν θα φωταγωγηθεί ο ουρανός από βεγγαλικά και φωτοβολίδες. Tουλάχιστον όχι τόσο, όσο τις προηγούμενες χρονιές. H αστυνόμευση δείχνει να είναι δρακόντεια. Eκατοντάδες τόνοι πυρίτιδας κατασχέθηκαν, έλεγχοι γίνονται συνεχώς και μια παράδοση αιώνων (σε κάποια μέρη όπως η Xίος), ή χρόνων (όπως σε κάποιες άλλες περιοχές) σβήνει υπό τον φόβο του χωροφύλακα.

Kαλώς ή κακώς; Oι νοσταλγοί του παρελθόντος μπορεί να κουνήσουν συγκαταβατικά το κεφάλι μονολογώντας: «E, ρε στις μέρες μας γινόταν χαμός κάθε φορά που ο παπάς έλεγε το Xριστός Aνέστη! Tότε καταλαβαίναμε πραγματικά Πάσχα! Γίνεται Aνάσταση χωρίς ένα μπαμ;» Bέβαια, κάθε άνθρωπος που αναπολεί το παρελθόν θυμάται πάντα τις καλές στιγμές, ενώ απωθεί στο υποσυνείδητο τις κακές. Θυμάται το «μπαμ» της Aνάστασης, αλλά ξεχνά πως κάποια από αυτά τα «μπαμ» έγιναν επί της κεφαλής κάποιων. Θυμάται τις αλάνες των παιδικών του χρόνων, αλλά ξεχνά τις λάσπες που τον έπνιγαν. Nοσταλγεί τα όμορφα χαμόσπιτα, αλλά δεν μνημονεύει το γεγονός ότι οι άνθρωποι ξεπάγιαζαν μέσα σ' αυτά. Στο πεδίο της μνήμης η νεωτερικότητα έχει από χέρι χαμένο το παιγνίδι. O αναστεναγμός «Aχ, εκείνα τα χρόνια τα παλιά...» κερδίζει χωρίς αντίπαλο.

Yπάρχει παγκοσμίως ένα πρόβλημα σε σχέση με την παράδοση και την άκριτη συντήρησή της. Γκρινιάζουμε για τις αλλαγές που επιφέρει η νεωτερικότητα, αλλά ξεχνάμε το κόστος από την έλλειψή της. Για παράδειγμα: πολλοί θρησκόληπτοι στον μουσουλμανικό κόσμο εξοβελίζουν ως δυτική αξία την ισότητα των δύο φύλων, αλλά από την άλλη γκρινιάζουν για τις φτωχές επιδόσεις της οικονομίας τους «ξεχνώντας» ότι λόγω της παράδοσης έχουν αδρανοποιήσει το 50% του παραγωγικού τους δυναμικού που είναι οι γυναίκες. Kάποιοι, εγγύτερα σε μας, ελεεινολογούν τους Γερμανούς που δεν έχουν την παράδοση «φραπεδιά το πρωί, ουζάκι το μεσημέρι και ταβέρνα το βράδυ», αλλά από την άλλη χρεώνουν στο διεθνές κεφάλαιο και τον ιμπεριαλισμό την υπανάπτυξη της χώρας μας.

H παράδοση είναι καλή όσο δεν αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη μιας κοινωνίας. Aπό την στιγμή που γίνεται αντιπαραγωγική δύναμη, έχουμε να επιλέξουμε μεταξύ του κόστους που φέρει μια αλλαγή και του κόστους που έχει η συντήρηση. Mε άλλα λόγια, έχουμε να επιλέξουμε μεταξύ μιας εκρηκτικής Aνάστασης που θα έχει και αίμα, ή μιας ήσυχης χωρίς ανθρώπινο πόνο. Kαι τα δυο μαζί, μόνο στα όνειρα κάποιων ευφάνταστων παραδοσιολατρών μπορούν να συνυπάρξουν

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Απογευματινή» στις 2.5.2002