Ρώμη και Ιερουσαλήμ

on . Posted in Παιδεία

Η εβραϊκή παράδοση είναι συνδιαμορφωτής του δυτικού πολιτισμού. Η μισή ιερή γραμματεία του Χριστιανισμού, η Παλαιά Διαθήκη, είναι εβραϊκή μυθολογία που παραμένει ζωντανή, 2.000 χρόνια τώρα, στην καθημερινότητά μας. Μιλάμε για «Βαβέλ», «Σόδομα και Γόμορρα», «στήλη άλατος» κ.λπ. 

Γιατί λοιπόν να μη μαθαίνουν τα Ελληνόπουλα και αρχαία εβραϊκά, έχοντας το μπόνους ότι αυτή η γλώσσα αναβίωσε τους τελευταίους αιώνες, και έτσι εκτός από τα αυθεντικά κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης θα διαβάζουν και Αμος Οζ στο πρωτότυπο; Γιατί να λέμε «οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου» και όχι όπως έχει πρωτογραφτεί στους Ψαλμούς του Δαβίδ; Μήπως επειδή δεν υπάρχουν αρκετοί εβραιομαθείς προς διορισμό, ενώ η αγορά έχει πλημμυρίσει από «αδιόριστους ψηφοφόρους» που τελείωσαν κάποια φιλολογική σχολή;

Διαβάζουμε αυτές τις μέρες πανηγυρικά κείμενα για την απόφαση της κ. Νίκης Κεραμέως να επαναφέρει τα λατινικά ως υποχρεωτικό μάθημα, εξεταζόμενο στις Πανελλαδικές. Ολα έχουν μια κοινή προϋπόθεση: «πως η διδασκαλία τους δεν θα οριοθετηθεί στην αποστήθιση (να η απονέκρωση!) ή σε μια νέα άχαρη υποχρεωτικότητα» (Δ. Μανιάτης), «η εκμάθηση των Λατινικών όχι ως δουλική μίμηση αλλά ως δημιουργική αφομοίωση των αρχαίων προτύπων…» (Τ. Καραγιάννης, «Τα Νέα» 28.7.2021) κ.ά. 

Καλά όλα αυτά ως ευχές, και ας ελπίσουμε ότι «ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός». Αλλά προς το παρόν έχουμε παιδιά που δεν ξέρουν ποιος είναι ο Ιούλιος Καίσαρας, θα μάθουν την εξέλιξη της ρωμαϊκής σκέψης και πολιτικής αν αποστηθίσουν (πώς αλλιώς να γίνει;) πώς κλίνονται τα veni, vidi, vici; Κι αν «ένα άλλο μάθημα Λατινικών είναι εφικτό», γιατί δεν ξεκινάμε από «ένα άλλο μάθημα ιστορίας» ώστε να ξέρουν όλοι οι απόφοιτοι λυκείου τι γιορτάζουμε την 28η Οκτωβρίου;

Ολα τα παραπάνω δεν θέλουν να απαξιώσουν τα λατινικά, ούτε τα αρχαία ελληνικά ούτε τα εβραϊκά. Ισχύουν όσα γράφονται για τα θεμέλια του πολιτισμού μας, για τη βαθύτερη κατανόηση του εαυτού μας με την ανάγνωση των αρχαίων κειμένων, ακόμη και για την απόλαυση που νιώθουν όσοι διαβάζουν Οράτιο στο πρωτότυπο. Ετσι κι αλλιώς καμιά γνώση δεν πάει χαμένη και ποτέ δεν ξέρουμε εκ των προτέρων ποιες εγκεφαλικές συνάψεις θα πυροδοτήσει σε ένα παιδί η ανάγνωση στην ομηρική διάλεκτο. Απλώς επισημαίνουμε ότι η ημέρα συνεχίζει να έχει 24 ώρες, τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν έστω τα βασικά μαθηματικών, φυσικής, χημείας, οικονομίας κ.λπ. όπως και ιστορίας (ένα μάθημα που φορτώθηκε με εκατομμύρια περισσότερα συμβάντα από την εποχή που ο Ερασμος έγραφε στα Λατινικά). Είναι και τα τεχνολογικά παραφερνάλια που μικραίνουν διαρκώς το εύρος προσοχής των νέων.

Ολα τα παραπάνω είναι αντικειμενικές συνθήκες, και πολιτικές «με ένα νόμο και ένα άρθρο» όχι μόνο δεν αλλάζουν την πραγματικότητα, αλλά τη χειροτερεύουν…

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 30.7.2021