Η λογοκρισία των προβλημάτων

on . Posted in Λογοκρισία

Με μάσκα και γυαλιά ηλίου εμφανίστηκε στον ανακριτή ο κατηγορούμενος για οπλοκατοχή και κατοχή ποσότητας κοκαΐνης κ. Νότης Σφακιανάκης. Να κατανοήσουμε τη μάσκα λόγω της πανδημίας, αλλά τα γυαλιά ηλίου σε τι χρειάζονται μια χειμωνιάτικη μέρα; Δεν υπονοούμε κάτι φοβερό ή σατανικό. Απλώς ο πυρετός με τα προσωπικά δεδομένα έχει δημιουργήσει και ειδική ενδυματολογία όσων πάνε τον εισαγγελέα.

Μην παρεξηγηθούμε: ορθώς πράττουν όσοι δεν δείχνουν το πρόσωπό τους στο αδηφάγο μάτι της κάμερας, ακόμη κι αυτοί που είναι πασίγνωστοι στο ελληνικό κοινό, όπως ο τραγουδιστής του «Μα εγώ είμαι Ελληνας». Καθένας έχει το δικαίωμα να κρύβει τα χαρακτηριστικά του από τη δημόσια θέα και οι Αρχές οφείλουν να τον βοηθούν σε αυτό. Για παράδειγμα, στη Γερμανία το 2001, όταν συνέλαβαν κάποιους ισλαμιστές που κατηγορήθηκαν για συμμετοχή στο έγκλημα της 11ης Σεπτεμβρίου, οι αστυνομικοί προστάτευσαν τους κατηγορουμένους υψώνοντας σεντόνια κατά τη μεταγωγή τους. Δεν προχώρησαν στην τεμπέλικη αλλά και επικίνδυνη απόφαση της καθολικής απαγόρευσης δημοσίευσης φωτογραφιών, όπως η νομοθεσία στην Ελλάδα επιτάσσει.

Η νόμοι για τα προσωπικά δεδομένα μάς έχουν –για ακόμη μία φορά– μπερδέψει. Κανονικά σήμερα στις εφημερίδες έπρεπε να διαβάζουμε: «Γνωστός τραγουδιστής συνελήφθη σε μπλόκο των αστυνομικών. (…) Στο αυτοκίνητο του 61χρονου αοιδού βρέθηκαν…». Κάποια πιο τολμηρά Μέσα πιθανώς να δημοσίευαν τα αρχικά του ονόματός του, Ν.Σ., ή θα υπονοούσαν την ταυτότητα του τραγουδιστή με στίχους όπως «υπήρξε άρχοντας στον κόσμο επάνω», ή «ο αετός συνελήφθη στον αέρα, ελεύθερος και δυνατός…».

Στο τέλος, όλοι θα ανέτρεχαν σε ρυπαρούς δικτυακούς τόπους ή βρώμικες (από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα) εφημερίδες για να μάθουν αυτό που η νομοθεσία περί προστασίας των προσωπικών δεδομένων λογόκρινε. Κακώς; Πολύ κακώς, αλλά η περιέργεια είναι στη φύση των ανθρώπων, ειδικώς όταν νιώθουν ότι κάποιοι κάτι τους κρύβουν. Και μαζί με το όνομα του 61χρονου τραγουδιστή θα «πληροφορούνταν» ότι «Εβραίος κτηνίατρος θα μας μπήξει τη βελόνα». Η ετερογονία των σκοπών λειτουργεί καλύτερα όπου ανθούν οι απαγορεύσεις. Ή, παραφράζοντας τον Αμερικανό πρόεδρο Λίντον Τζόνσον, θα λέγαμε: «Δεν πρέπει να εξετάζουμε τη νομοθεσία υπό το πρίσμα των καλών που θα επιφέρει αν εφαρμοστεί σωστά, αλλά υπό το πρίσμα των δεινών που θα επιφέρει αν εφαρμοστεί εντελώς σωστά».

Μακροχρονίως, κάθε λογοκρισία καταντά επικίνδυνη. Οχι μόνο διότι οι νόμοι απαγορεύουν γενικώς και δεν μπορούν εκ των προτέρων να γνωρίζουν ποια έκφραση θα έχει τελικώς ευεργετικό αποτέλεσμα σε μια κοινωνία, αλλά πρωτίστως διότι δημιουργεί μια πλασματική αίσθηση ασφάλειας όταν, αντί να λύνουμε τα προβλήματα, απλώς λογοκρίνουμε κάποιες μορφές εκδήλωσής τους.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 1.12.2020