Η επίθεση των τρολ

on . Posted in Λογοκρισία

Τ​​ον Νοέμβριο του 2017 έγινε στο Σινά μεγάλη τρομοκρατική επίθεση με πάνω από 300 νεκρούς. Το δικτατορικό καθεστώς της Αιγύπτου έλεγξε αμέσως τη ροή των πληροφοριών, απαγορεύοντας στους δημοσιογράφους –ειδικά στους ξένους– να πλησιάσουν στον τόπο της τραγωδίας. Δύο μέρες μετά, ο εκπρόσωπος Τύπου του υπουργείου Εξωτερικών έστειλε ένα σχετικά «αθώο» κι ελάχιστα υβριστικό tweet: «Ως συνήθως η κάλυψη της τραγωδίας στο Σινά από το CNN είναι αξιοθρήνητη. Ο παρουσιαστής ενδιαφέρεται περισσότερο για την πρόσβαση των ρεπόρτερ στην περιοχή, αντί για εκείνους που έχασαν τη ζωή τους» (27.11.2017).

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση των «Ρεπόρτερ χωρίς Σύνορα» (ΡΧΣ), τέτοια αθώα tweets είναι το σήμα που στέλνουν οι κυβερνήσεις στα τρολ που σιτίζουν για να επιτεθούν στα ΜΜΕ. Το μόνο που χρειάζεται μετά είναι ένας ενοποιητικός προσδιορισμός (hashtag στη διαδικτυακή αργό) όπως #CNN_xeftiles.

Στην έκθεση με τίτλο «Online harassment of journalists: the trolls attack», («Διαδικτυακή παρενόχληση δημοσιογράφων: η επίθεση των τρολ» 25.7.2018) οι «Ρεπόρτερ χωρίς Σύνορα» εκφράζουν την ανησυχία τους «για το μέγεθος μιας νέας απειλής στην ελευθερία του Τύπου, τη μαζική παρενόχληση των δημοσιογράφων στο Διαδίκτυο».

Σύμφωνα με την έκθεση, «οι δράστες αυτών των επιθέσεων εναντίον δημοσιογράφων μπορεί να είναι συνηθισμένοι haters (άτομα ή κοινότητες που μισούν και κρύβονται πίσω από την οθόνη) ή “στρατιές τρολ”, διαδικτυακοί μισθοφόροι που δημιουργούνται από αυταρχικά καθεστώτα. Και στις δύο περιπτώσεις ο στόχος είναι ίδιος: να σιωπήσουν οι δημοσιογράφοι που δημοσιοποιούν ενοχλητικά στοιχεία...».

«Η διαδικτυακή παρενόχληση είναι ένα φαινόμενο που εξαπλώνεται σε όλον τον κόσμο και αποτελεί πλέον μία από τις χειρότερες απειλές στην ελευθερία του Τύπου», δήλωσε ο γενικός γραμματέας των «Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα», Κριστόφ Ντελουάρ. «Ανακαλύψαμε ότι οι πληροφοριακοί πόλεμοι δεν γίνονται μόνο μεταξύ χωρών σε διεθνές επίπεδο. Οι εχθροί της δημοσιογραφίας αναπτύσσουν στρατιές τρολ για να βρίσκουν και να παρενοχλούν όλους όσοι ερευνούν και μεταδίδουν αληθή γεγονότα. Αυτοί οι δεσποτικοί ηγέτες αφήνουν τους μισθοφόρους τους να δοκιμάζουν τα όπλα τους εναντίον δημοσιογράφων στον κυβερνοχώρο, όπως κάνουν άλλοι στον πραγματικό χώρο».

«Γατάκια...», που θα έλεγαν οι Ελληνες χρήστες του Τwitter. Οταν οι «Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα» ανακάλυπταν τη μαζική διαδικτυακή παρενόχληση των δημοσιογράφων, συγγραφέων κ.λπ., τα τρολ των συριζανελιτών είχαν ήδη καταφέρει να διώξουν από τα social media ανθρώπους σαν τον Χρήστο Χωμενίδη, ή τη Λένα Διβάνη και είχαν ήδη περάσει γενεές δεκατέσσερις κάθε δημοσιογράφο, σκιτσογράφο, διαμορφωτή της κοινής γνώμης που έλεγε ενοχλητικά πράγματα για το αριστεροδεξιό τσούρμο που μας κυβερνά.


Το tweet του εκπροσώπου του αιγυπτιακού υπουργείου Εξωτερικών κατά του CNN.

Η επίθεση κατά του ΣΚΑΪ από την κυβέρνηση.

Πριν από τρία χρόνια επισημαίναμε τις «Επιθέσεις μίσους χωρίς χιούμορ» («Καθημερινή» 28.6.2015). Αναφέραμε τη συντονισμένη επίθεση κατά του σεμνού σκιτσογράφου με το ψευδώνυμο Αρκάς. «Εκανε το θανάσιμο αμάρτημα να δημοσιεύσει ένα σκίτσο με τη λεζάντα: “Τέλος θεσπίζεται ειδικός φόρος για όσους έχουν τη δυνατότητα να πληρώνουν τους φόρους τους”. Ετσι δέχθηκε συντονισμένη επίθεση από δεκάδες (συνήθως ψευδώνυμους λογαριασμούς) με κατηγορίες ότι είναι “γερμανοτσολιάς”, “μίσθαρνο των δανειστών”, “πουλημένος” κ.λπ.» Δεν ήταν ο μόνος: «Και ο συγγραφέας Χρήστος Χωμενίδης εγκατέλειψε τα κοινωνικά δίκτυα, επειδή το συριζότσουρμο (κατά κύριο λόγο) ήταν διαρκώς πίσω του να τον χλευάσει και να τον βρίσει. Χειρότερη ήταν η εμπειρία της συγγραφέως Λένας Διβάνη, η οποία με αφορμή ένα δυστύχημα (όταν ένας νεαρός σκοτώθηκε πηδώντας από τρόλεϊ εν κινήσει για να αποφύγει τον έλεγχο εισιτηρίων) έγραψε: “Συμπέρασμα: οι ελεγκτές δεν πρέπει να κάνουν τη δουλειά τους γιατί κάποιος τζαμπατζής μπορεί να πηδήξει έξω από το όχημα. Λογικό”. Σχεδόν αμέσως οι προσωπικοί της λογαριασμοί στο Twitter και στο Facebook κατακλύστηκαν από ύβρεις και κατάρες του στυλ “κακό ψόφο από καρκίνο” κι άλλα τέτοια “προοδευτικά” (...) Το “ανθρωποφαγικό λιντσάρισμα σε βάρος της” συνεχίστηκε» μέχρι που η κ. Διβάνη έπαψε να μοιράζεται τις σκέψεις της στα social media. Οπως στοιχειοθετεί η έκθεση των «Ρεπόρτερ χωρίς Σύνορα» «δημοσιογράφοι στοχοποιούνται, υβρίζονται και απειλούνται με σκοπό να πληγεί η αξιοπιστία τους και να οδηγηθούν στη σιωπή».

Δεν είναι μόνο οι δημοσιογράφοι. Πολλές φορές οι κυβερνήσεις εξαπολύουν τις στρατιές των μισθοφορικών τρολ εναντίον μέσων ενημέρωσης εν γένει, όπως έκανε με το «αθώο» tweet η κυβέρνηση της Αιγύπτου πέρυσι τον Νοέμβριο. Κάτι αντίστοιχο έζησε πρόσφατα και ο τηλεοπτικός σταθμός ΣΚΑΪ όταν μετέδωσε την αληθή (όπως αποδείχθηκε) πληροφορία ότι ο πρωθυπουργός σκέφτεται καρατομήσεις στην Αστυνομία, στην Πυροσβεστική μετά τους 90 νεκρούς της κυβερνητικής ολιγωρίας στο Μάτι. Οπως και στην περίπτωση της Αιγύπτου όλα ξεκίνησαν με ένα φαινομενικά αθώο tweet του ΣΥΡΙΖΑ. «Μετά τη χυδαία επίθεση στο πρόσωπο των αρχηγών του Πυροσβεστικού Σώματος και της Ελληνικής Αστυνομίας, που σε εντεταλμένη υπηρεσία εκτέλεσε ο ΣΚΑΪ με αποκλειστικό στόχο να πλήξει το ηθικό των στελεχών και μελών των δύο Σωμάτων. Ο ΣΚΑΪ θα έχει τη δυνατότητα να επιδίδεται στην ακατάσχετη προπαγάνδα, στις συκοφαντίες και στα ψεύδη του εναντίον της κυβέρνησης, του ΣΥΡΙΖΑ και της Αριστεράς χωρίς τη δική μας παρουσία».

Σχεδόν αμέσως ξεκίνησε μια συντονισμένη επίθεση κατά του σταθμού με ενοποιητικό προσδιορισμό (hashtag) #skai_xeftiles. Σύμφωνα με τον ερευνητή κ. Φλόρεντς Τσελάι, τις ώρες τις μεγάλης καταστροφής και λίγο μετά «στο σύνολο των 93.000 tweets που αναφέρονται στις πυρκαγιές με τα hashtag που προαναφέραμε, εμφανίζονται περίπου 9.000 tweets που περιέχουν (επιπλέον) και το hashtag #skai_xeftiles» (Journalists about Journalism, jaj.gr 2.8.2018). «Ρίχνοντας μια πρόχειρη ματιά στο περιεχόμενο των tweets», συνεχίζει ο ερευνητής, «είδαμε ότι ελάχιστα tweets είχαν καθαρά χαρακτήρα ενημέρωσης ή/και σχολίου. Ενταση ή/και πόλωση ήταν τα κύρια χαρακτηριστικά. Τηρουμένων των ποιοτικών αναλογιών, παρόμοια κατάσταση είχαμε δει μόνο στην περίοδο των “κρίσιμων Eurogroups” του καλοκαιριού του 2015 και ειδικότερα τις μέρες πριν από το δημοψήφισμα».

Ο ψεύτης και τα τρολ όμως τον πρώτο χρόνο χαίρονται. Η κατευθυνόμενη προπαγάνδα τους και οι δικτυακές επιθέσεις δεν έχουν τα επιθυμητά αποτελέσματα. Παρά τα χιλιάδες προφίλ που δημιουργήθηκαν, παρά τις συντονισμένες επιθέσεις, η καταστροφική πραγματικότητα δεν μπόρεσε να αποκρυβεί. Ο «πόλεμος των τρολ» είναι πλέον χαμένος για την κυβέρνηση.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 12.8.2018