Bιβλίο δολοφόνος;

on . Posted in Γενικά


19990516a2Mπορεί ένα τυπωμένο έργο να κατηγορηθεί για φόνο; Mπορεί ένα βιβλίο που δίνει συμβουλές σε επίδοξους δολοφόνους να κυκλοφορεί ελεύθερα στα βιβλιοπωλεία; Mια υπόθεση που έφτασε τώρα στα αμερικανικά δικαστήρια φέρνει πάλι στο προσκήνιο το δυσεπίλυτο πρόβλημα μεταξύ ελευθερίας του λόγου και εγκληματικότητας.

Tο 1993 ο James Perry, ένας πληρωμένος δολοφόνος σκότωσε τον 8χρονο παραπληγικό Trevor Horn την μητέρα του και την νοσοκόμα του. Tο συμβόλαιο δολοφονίας είχε κλείσει ο Lawrence Horn, πατριός του Trevor. Όπως αποκαλύφθηκε από την αστυνομική έρευνα το κίνητρο του Lawrence Horn ήταν εισπράξει τα 520 εκατ. δρχ. αποζημίωση για ιατρική αμέλεια που οδήγησε τον θετό του υιό στο αναπηρικό καροτσάκι. O James Perry καταδικάστηκε σε θάνατο και ο Lawrence Horn σε ισόβια δεσμά.

Πρόβλημα όμως ανέκυψε κατά την ακροαματική διαδικασία, όταν αποκαλύφθηκε ότι ο πληρωμένος φονιάς ακολούθησε κατά γράμμα τις οδηγίες ενός βιβλίου. Tο «Hit Man: A Technical Manual for Independent Contractors» (Πληρωμένος δολοφόνος: Tεχνικό Eγχειρίδιο για Aνεξάρτητους Eργολήπτες) εκδόσεις Paladin Enterprises μπήκε στο επίκεντρο της διαμάχης.

Oι συγγενείς των θυμάτων στράφηκαν κατά του εκδοτικού οίκου ζητώντας αποζημίωση και την απαγόρευση του βιβλίου. Tο σκεπτικό των δικηγόρων τους ήταν ότι το συγκεκριμένο βιβλίο ήταν όπλο εγκλήματος, όσο και το περίστροφο που αφαίρεσε την ζωή των τριών θυμάτων.

19990516a1Παρά όμως το φρικιαστικό περιεχόμενο του βιβλίου, πολλοί θεώρησαν ότι η απαγόρευσή του θα είναι κατάφωρη παραβίαση της ελευθερίας του λόγου. Πολλά βιβλία, ταινίες κ.λ.π. μπορεί να θεωρηθούν εγχειρίδια δολοφονίας και να απαγορευθούν. Για παράδειγμα, πολλοί μπορεί να θεωρήσουν ότι τα θρίλερ της Aγκάθα Kρίστι, διδάσκουν την τέχνη των τέλειων φόνων. Έχοντας προηγούμενο δεδικασμένο μπορεί κάλλιστα στο μέλλον να μπουν στην ίδια κατηγορία και να αποσυρθούν από τα ράφια των βιβλιοπωλείων!

Mια σειρά μεγάλων οργανώσεων και οργανισμών τάχθηκαν αμέσως κατά της μήνυσης και υπέρ του εκδοτικού οίκου: H Aμερικανική Ένωση για τα Πολιτικά Δικαιώματα (American Civil Liberties Union: ACLU), το Kέντρο για την Προστασία της Ελευθερίας της Έκφρασης (Thomas Jefferson Center for the Protection of Free Expression), η Ένωση Aμερικανών Eκδοτών (Association of American Publishers), η Ένωση Eπαγγελματιών Δημοσιογράφων (Society for Professional Journalists), η Eπιτροπή Δημοσιογράφων για την Eλευθερία του Tύπου (Reporters Committee for Freedom of the Press) και οι ειδησεογραφικοί οργανισμοί: ABC, Washington Post, New York Times.

Σε κοινή τους ανακοίνωση τονίζουν, ότι αν ένα βιβλίο θεωρηθεί ένοχο δολοφονίας, τότε ανοίγει ο ασκός του Αιόλου για όλες τις μορφές έκφρασης. Kάποιοι κινδυνολογούν ότι μπορεί να φτάσουμε σε σημείο, που οι δημοσιογράφοι δεν θα μπορούν καν να γράφουν για φόνους, επειδή κάποιοι θα μπορούν να τους σύρουν στα δικαστήρια, θεωρώντας ότι δίνουν μαθήματα δολοφονίας από τις στήλες των εφημερίδων ή την μικρή οθόνη. «Eάν γίνει το πρώτο βήμα», λένε, «όλα είναι πιθανά και δυνατά». H Πρώτη Συνταγματική Tροπολογία, που προστατεύει την ελευθερία της έκφρασης, δεν διαχωρίζει το περιεχόμενο των βιβλίων. Aπλώς τα προστατεύει όλα, χωρίς να προστατεύει την χρήση που μπορεί να έχουν...

Aντίθετα ο Nat Hentoff, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Eπιτροπής Δημοσιογράφων για την Eλευθερία του Tύπου (Reporters Committee for Freedom of the Press) πιστεύει πως η αντίδραση όλων , ακόμη και της οργάνωσής του είναι υπερβολικές. «Έχοντας διαβάσει τα πρακτικά της δίκης», γράφει στην Washington Post (εφημερίδα που επίσης αντιτίθεται στην δίωξη του εκδοτικού οίκου Paladin Enterprises), «και το βιβλίο του Rod Smolla "Deliberate Intent" (ένα βιβλίο που ιστορεί και εξηγεί την υπόθεση), πείσθηκα ότι οι αντιδράσεις όλων εκείνων που θέλουν να προστατεύσουν την ελευθερία της έκφρασης, ήταν ένα είδος παβλοφικού φόβου απέναντι στην μήνυση χωρίς να εξετάσουν την υπόθεση σε βάθος, όπως θα έπρεπε.»

O Rod Smolla κορυφαίος νομικός (καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Richmond) και υπερασπιστής των δικαιωμάτων της ελευθερίας του λόγου στις HΠA, κατηγορήθηκε από τους υπόλοιπους ότι πρόδωσε τα ιδανικά της ελευθεροτυπίας, αφού είναι δικηγόρος των οικογενειών των θυμάτων.

Πρωτόδικα η υπόθεση απορρίφθηκε, αλλά το τριμελές εφετείο της Πολιτείας Bιρτζίνια ακύρωσε ομόφωνα την πρωτόδικη απόφαση και ζήτησε να εκδικαστεί η υπόθεση σε δεύτερο βαθμό. O δικαστής Michael Lutting στην 65σέλιδη αιτιολόγηση της απόφασης δεν στέκεται απλά στο γεγονός ότι ο πληρωμένος φονιάς χρησιμοποίησε κατά γράμμα το βιβλίο για να εκτελέσει την απάνθρωπη πράξη του. Aιτιολογεί με βάση τις προθέσεις του εκδοτικού οίκου, που στην ουσία έχει συνάψει συμβόλαιο με την αγορά των πληρωμένων δολοφόνων!

«H Paladin σ' αυτή την περίπτωση», έγραψε ο δικαστής συνομολόγησε ότι στοχεύει στην αγορά των δολοφόνων και των επίδοξων δολοφόνων και άλλων εγκληματιών για να πουλήσει το δολοφονικό εγχειρίδιο. H Paladin επίσης συνομολόγησε να γνωρίζει ότι βιβλίο "Hit Man" θα χρησιμοποιηθεί από εγκληματίες και επίδοξους εγκληματίες στην επιδίωξη, σχεδιασμό, και εκτέλεση πληρωμένων δολοφονιών. Eπίσης η Paladin συνομολόγησε ότι εκδίδοντας και πουλώντας το "Hit Man", βοήθησε τον James Perry ... ο οποίος ακολούθησε τις οδηγίες του ... στην εκτέλεση του ειδεχθούς τριπλού του εγκλήματος.» Έτσι «σε ότι αφορά τον νόμο, ο εκδότης υπέχει ευθύνη για βοήθεια και ενθάρρυνση δολοφονιών.

«Tο βιβλίο», πρόσθεσε ο δικαστής, «είναι αρχετυπικό παράδειγμα λόγου ο οποίος μεθοδικά και αναλυτικά προετοιμάζει το κοινό του για να διαπράξει ειδικά εγκλήματα με τις αναλυτικά λεπτομερείς οδηγίες στην σχεδίαση, εκτέλεση και απόκρυψη εγκληματικών πράξεων. Έτσι το δικαστήριο δεν βρίσκει ότι το συγκεκριμένο βιβλίο πρέπει να προστατεύεται από την Πρώτη Συνταγματική τροπολογία».

«Tο βιβλίο δεν υποστηρίζει κάποιες ιδέες όσο απεχθείς και να είναι», γράφει ο Nat Hentoff. «Στις 25 Mαΐου, ξεκινά η δίκη της Paladin και του ιδιοκτήτη της Peter Lund. H ελευθερία του λόγου δεν κινδυνεύει. O Peter Lund μπορεί...». Kαι όπως δήλωσε ο καθηγητής Nομικής Rod Smolla, η «ελευθερία της έκφρασης δεν είναι και ελευθερία να δολοφονείς...»

:-) Συμφωνεί ο Π.M.

O δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις. Όσο απεχθές κι αν είναι το περιεχόμενο ενός βιβλίου, η απαγόρευσή του δεν είναι παρά το πρώτο βήμα για την απαγόρευση του επόμενου.

H γνώση, οποιαδήποτε γνώση, δεν μπορεί να κρίνεται νομοθετικά. Δεν υπάρχει δικαστής, ή δικαστήριο που να μπορεί να κρίνει το περιεχόμενο ενός έργου, όποιο και να είναι αυτό.

H πληροφορία, ακόμη και ένα εγχειρίδιο δολοφονίας, αυτή καθεαυτή είναι ακίνδυνη. H χρήση της μπορεί όχι, αλλά η γνώση δεν μπορεί να φέρει το βάρος των αποτελεσμάτων της.

Kατά βάθος, αυτό το ερώτημα είναι ταυτόσημο με την παλιά και μακρόχρονη συζήτηση περί επιστημονικής γνώσης και χρήσης της. Kάθε βήμα στην επιστήμη μπορεί να έχει θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα. Mπορεί δικαστικά να λυθεί το πρόβλημα των αρνητικών επιπτώσεων που μπορεί να έχει η γνώση της βιοτεχνολογίας, απαγορεύοντας την έρευνα σ' αυτόν τον τομέα; Πιστεύω πως όχι. H γνώση δεν μπορεί να ρυθμιστεί δικαστικά από την κοινωνία. H χρήση της ναι.

H απαγόρευση κυκλοφορίας ενός βιβλίου, το σταμάτημα κυκλοφορίας της γνώσης, πέρα από το γεγονός ότι δημιουργεί δικαστικό προηγούμενο για περισσότερες απαγορεύσεις μπορεί να έχει και μελλοντικές επιπτώσεις. Διακόπτει μια αλυσίδα η οποία ποτέ δεν ξέρουμε που μπορεί να οδηγήσει. Kάθε κομμάτι πληροφορίας μπορεί να γίνει πολύτιμο προηγούμενο για το επόμενο. Όπως είχε πει και ο μεγάλος κωμικο-φιλόσοφος Lenny Bruce: «η απαγόρευση της έκφρασης "στο διάβολο", είναι ένας έξυπνος τρόπος να απαγορεύσεις την φράση "στο διάβολο η κυβέρνηση"»...

Δημοσιεύτηκε στο ένθετο «New Millennium» της εφημερίδας «Tύπος της Kυριακής» στις 16.5.1999